Cerkiew

Poprawiono: sobota, 14, czerwiec 2014

 

Do 17.11.2013 r. świątynią parafialną była dawna cerkiew greckokatolicka p.w. św. Mikołaja Cudotwórcy w Polanie.

Obiekt datowany jest na rok 1790, co oznaczałoby, że jest to jedna z najstarszych zachowanych cerkwi Bieszczadach. Prawdopodobnie jest ona jednak jeszcze starsza. Miejscowa tradycja głosi, iż wzniesiona została na przełomie XVII i XVIII wieku jako kaplica dworska właścicieli ziem, którymi byli wówczas Urbańscy. W roku 1780 powstał nieistniejący obecnie kościół rzymskokatolicki w Polanie (parafię rzymskokatolicką ufundował zapisem testamentowym w roku 1712 Franciszek Urbański, łowczy podolski. Ten zapis zrealizował dopiero w 1747 r. jego wnuk również Franciszek Urbański - cześnik mielnicki. Właścicielami Polany byli wtedy Marianna z Urbańskich i Wawrzyniec Górscy. Miano wówczas przekazać ową łacińską kaplicę Rusinom w ramach podziękowania za pomoc w pracach przy budowie kościoła - zatem data 1790 mogłaby oznaczać rekonsekrację (powtórne poświęcenie) świątyni. Parafia greckokatolicka istniała w Polanie już od końca XVII wieku, wcześniej istniała tu parafia prawosławna.

W XIX w. parafia greckokatolicka (diecezja przemyska, dekanat zatwarnicki) miała drewnianą cerkiew i obejmowała Polanę, Rosolin, Serednie Małe i Wydrne z 832 duszami ? tak podaje Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego z 1880 r.

Cerkiew w Polanie jest budowlą drewnianą, orientowaną, o konstrukcji zrębowej. Orientowanie cerkwi polega na skierowaniu prezbiterium (jako miejsca najświętszego) w kierunku wschodnim. Zdecydowana większość bieszczadzkich cerkwi jest orientowana, gdyż zwyczaj ten był ściśle przestrzegany do XIX w. Budynek jest oszalowany pionowymi deskami. Zakrystia od strony północnej. Prezbiterium zamknięte trójbocznie, nawa szersza. Obiekt nie posiada babińca - jest to cerkiew dwudzielna. Dwuspadowy dach zakończony jest trzema wieżyczkami z latarniami, kryty blachą. Dokonano remontu cerkwi w roku 1922. W 1944 r. NKWD aresztowało ks. parocha Wołodymyra Wesełego. Po roku 1951, gdy Polana wróciła do Polski,  cerkiew używana była jako magazyn. Po wielu staraniach w grudniu 1969 r. przed Bożym Narodzeniem przekazana została parafii rzymskokatolickiej i od tego czasu do 1982 r. funkcjonowała jako kościół filialny. 15 czerwca 1982 r. parafię w Polanie objęli księża salezjanie i cerkiew stała się kościołem parafialnym.

Nie zachowały się praktycznie żadne elementy dawnego wyposażenia. W 1937 roku podczas kolejnego remontu otynkowano wnętrze. Została również wykonana polichromia ornamentalno-figuralna autorstwa R. Konowalca. Polichromia na sklepieniu wyobraża Trójcę Świętą, znajdują się tu również anioły o trzech parach skrzydeł. Są to Serafiny - anioły zajmujące najwyższe miejsce w hierarchii anielskiej, są aniołami miłości, światła i ognia.

Kilka ikon z cerkwi w Polanie znajduje się w muzeach. W MBL w Sanoku zobaczyć można ikonę św. Mikołaja z przełomu XVII/XVIIIw. W Muzeum Narodowym w Krakowie: Sąd Ostateczny z XV wieku oraz śś. Jana i Pawła z początku XVIIw. Na przycerkiewnym cmentarzu zachowało się kilka grobów.

 

  • 1279926
  • PICT0100

 

Miejsce po dawnym kościele rzymskokatolickim pw. Przemienienia Pańskiego.

Zwiedzając cerkiew w Polanie warto również odwiedzić znajdujące się niedaleko pozostałości po dawnym kościele z 1780 roku, na swój sposób związane z powstaniem powyższej cerkwi. Pozostałości to w zasadzie wyolbrzymienie, zachowała się jednak dzwonnica parawanowa (bez dzwonów), kilka pomnikowych drzew, resztki fundamentów oraz kilka nagrobków. Stosunkowo dobrze zachowała się dawna plebania.

Kościół ten powstał w roku 1780 za sprawą właściciela Polany i kolatora parafii Wawrzyńca Górskego przy pomocy (w pracach) miejscowych Rusinów. Był to obiekt drewniany. Jak podaje dawny słownik geograficzny z 1880r., parafia w Polanie należała wówczas do diecezji przemyskiej, dekanatu liskiego (leskiego) i obejmowała 29 miejscowości zamieszkałych częściowo przez ludność polską: Lutowiska, Berechy Górne, Chmiel, Chrewt, Czarną, Dydiową, Hulskie z Krywem, Krywkę, Nasiczne i Caryńskie, Olchowiec z Leobratem, Paniszczów, Procisne, Rosochate, Ruskie, Rosolin, Sokołową Wolę, Serednie Małe, Sokole, Skorodne, Smolnik, Stuposiany z Bereżkami, Ustrzyki Górne, Wołosate, Wydrne, Żołobek, Żurawin, Zatwarnicę i Sikawiec (Sękowiec). (Wow! To były czasy potęgi)

Po przesiedleniu ludności polskiej na zachód w 1945 roku opuszczony kościół został zdewastowany. W 1949 r. zdjęto z dachu blachę i pokryto nią wiejską świetlicę. Kościół został rozebrany ok. 1955 r. po powrocie Polany do Polski przez pracowników miejscowego PGR.

Copyright 2012. Joomla Templates 2.5 | Polana